Κακές ασκήσεις μεθόδου των τριών

11 Ιουλίου 2020  · 

 

Τη Δευτέρα 6 Ιούλη δημοσιεύτηκε σε ένα από τα σημαντικότερα peer-reviewed ιατρικά περιοδικά, στο "The Lancet", άρθρο που αφορούσε στην επιδημιολογική μελέτη του Covid-19 στην Ισπανία (https://www.thelancet.com/…/PIIS0140-6736(20)31483…/fulltext). Το συγκεκριμένο άρθρο εντάσσεται στην υποκατηγορία των οροεπιδημιολογικών πληθυσμιακών μελετών (Seroepidemiologic Studies: epidemology study based on the detection through serological testing of characteristic change in the serum level of specific antibodies), δηλαδή μελέτες που στοχευμένα ασχολούνται με την ανάπτυξη αντισωμάτων στα μέλη ενός πληθυσμού και την ενδεχόμενη ανοσία που αυτή προκύπτει. Συνεπώς το αντικείμενο του άρθρου είναι ιδιαίτερα επίκαιρο και κρίσιμο για την αποτίμηση των πολιτικών διαχείρισης της νόσου όσο και για μελλοντικό σχεδιασμό.

Σύμφωνα με το άρθρο, έγινε πληθυσμιακός έλεγχος για την ανάπτυξη αντισωμάτων στην Ισπανία σε τρεις φάσεις. Η πρώτη φάση διήρκησε από τις 27 Απριλίου έως τις 11 Μαίου. Υπόψιν πως το lockdown στην Ισπανία επιβλήθηκε στις 14 Μαρτίου και διήρκεσε 98 ημέρες, ενώ το πρώτο αναγνωρισμένο κρούσμα παρουσιάστηκε στις 31 Ιανουαρίου. Τα PCR (real-time reverse transcription Polymerase Chain Reaction) τεστ έδειξαν ότι το 5% του πληθυσμού είχε μεχρι τότε αναπτύξει τα αντίστοιχα αντισώματα.

Στις αρχές Μαΐου ξεκίνησε η σταδιακή άρση των περιορισμών και στις 20 Ιούνη άρθηκε η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.

Η δεύτερη φάση της έρευνας έγινε εν μέσω αυστηρής καραντίνας στις 4 Ιουνίου. Το ποσοστό του πληθυσμού που έδωσε θετικά αποτελέσματα στο ίδιο τεστ αυξήθηκε κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Το ποσοστό παρέμεινε σταθερό στο 5,2% και στην τρίτη φάση ελέγχου, που πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιουλίου. Να επισημανθεί πως η χρονική απόσταση μεταξύ των δύο τελευταίων φάσεων του τεστ ελέγχου είναι κάτι παραπάνω από ένας μήνας και πως το τελευταίο τεστ έγινε ενώ η καθολική άρση του lockdown μετρούσε ήδη δύο βδομάδες.

Τα παραπάνω στοιχεία γιατί είναι χρήσιμα?

Ας κοιτάξουμε λίγο τα εν λόγω νούμερα.

Ο πληθυσμός της Ισπανίας εκτιμάται ότι το 2019 ήταν 46.940.000.

Τα επιβεβαιωμένα κρούσματα Covid-19 δύο μέρες μετά την δημοσίευση της έρευνα (08/ 07/ 20) είναι 252.341 και αντιστοίχως οι οφειλόμενοι στον Covid-19 θάνατοι ανέρχονται στους 28.396.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το 0,537% του Ισπανικού πληθυσμού είχε επιβεβαιωμένα νοσήσει και το 0,0604% του συνολικού πληθυσμού είχε καταλήξει λόγω Covid-19.

Η καθηγήτρια Marina Pollán, διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Επιδημιολογίας της Ισπανίας και επικεφαλής συμμετέχουσα στην εν λόγω έρευνα αναγνωρίζει ότι υπάρχουν μελέτες οι οποίες απαιτούν να παρουσιάζεται επιπολασμός αντισωμάτων στο 60% του συνολικού πληθυσμού (έναντι του αρχικού 5% και του 5,2%). Χρειάζεται εδώ να σημειωθεί πως η παραδοχή αυτή δεν είναι γενική αλλά εξειδικεύεται σε κάθε παθογόνο και πληθυσμό. Άλλες μελέτες αναφέρουν μεγαλύτερα απαιτούμενα ποσοστά για την επιτυχή αγέλη ανοσίας.

Αλλά έστω πως λαμβάνεται ως αληθής, για την συγκεκριμένη περίπτωση, η αναγκαιότητα του 60% του πληθυσμού να έχει αναπτύξει ανοσία επί του ιού. Αυτό θα σήμαινε 340.728 θανάτους στην Ισπανική επικράτεια, δηλαδή το 0,725% του πληθυσμού της. Ο υπολογισμός αυτός έγινε με την απλοϊκή μέθοδο των τριών. Είναι προφανές πως οποιαδήποτε ρεαλιστική επιδημιολογική μελέτη είναι πολύπλοκη και μη γραμμική. Μια απλή μέθοδος προσέγγισης (όπως η συγκεκριμένη) αποκλείει πλειάδα παραγόντων που άμεσα επηρεάζουν τον επιδημιολογικό φαινότυπο μιας πανδημίας εν εξελίξει. Παρ' όλα αυτά το εντυπωσιακό ελάχιστο (βάσει του προαπαιτούμενου ποσοστού για ανοσία αγέλης) των 340.728 θανάτων κρίνεται χρήσιμο να λεχθεί. Θυμίζω πως η Ισπανία είχε, μέχρι τις 9/7, 28.396 θανάτους και εξ' αυτού χαρακτηρίζεται ως μια από τις χώρες τις πιο βαριά πληγείσες από την πανδημία.

Ας πάμε και στη Ελλάδα

Βασιζόμενοι στα δεδομένα της Ισπανίας και με γνώση πως η μεταφορά των παραπάνω δεδομένων είναι ακροβατική, ας δούμε εάν είχαμε τις συνθήκες της Ισπανίας, τι θα συνέβαινε στον Ελλαδικό χώρο.

Κατ΄αντιστοιχία λοιπόν, ο πληθυσμός της Ελλάδας εκτιμάται ότι το 2019 ήταν 10.720.000.

Τα επιβεβαιωμένα κρούσματα Covid-19 είναι 3.606 (08/ 07/ 20) και αντιστοίχως οι οφειλόμενοι θάνατοι ανέρχονται στους 1.924.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το 0,0336% του Ελληνικού πληθυσμού έχει επιβεβαιωμένα νοσήσει και το 0,01794% του συνολικού πληθυσμού έχει καταλήξει λόγω Covid-19.

Εάν δεχτούμε τα στοιχεία της έρευνας για την περίπτωση της Ισπανίας, και δεχτούμε πως υπάρχει μια συσχέτιση μεταξύ του ποσοστού των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων και του ποσοστού επιπολάσμού αντισωμάτων τότε, σύμφωνα με τα παραπάνω, η Ελλάδα έχει 0,0336% ποσοστό επιβεβαιωμένων κρουσμάτων και συνεπώς το αντίστοιχο ποσοστό επιπολασμού αντισωμάτων θα είναι 0,325%.

Η υπόθεση εργασίας βασίστηκε στα παραπάνω πληθυσμιακά στοιχεία και στο υποθετικό ποσοστό επιπολασμου αντισωμάτων, βασισμένο στα στοιχεία της Ισπανίας και της αναφερθείσας έρευνας.

Εάν λοιπόν στο τρέχων υποθετικό ποσοστό 0,325% αντιστοιχούν 1.924 θάνατοι τότε στο ελάχιστο απαιτούμενο ποσοστό για να χαρακτηριστεί ότι ελληνικός πληθυσμός παρουσιάζει ανοσία αγέλης αντιστοιχούν 355.200 θάνατοι από Covid-19.

355.200 θάνατοι.

Το τελευταίο νούμερο είναι μεγαλύτερο από το αντίστοιχο της Ισπανίας και αυτό σίγουρα προξενεί έκπληξη. Το νούμερο ενδεχομένως να μπορεί να ερμηνευτεί με την βοήθεια ενός άλλου ποσοστού. Τον αριθμό των θανάτων για κάθε 100 μέλη του πληθυσμού που φαίνεται να απόκτησαν ανοσία λόγω του θετικού του αποτελέσματος σε

Τα παραπάνω δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια άσκηση. Δεν αποτελούν σοβαρή εργασία και έγιναν προκειμένου να αποκτηθεί μια αδρή και χονδροειδής εικόνα του τι σημαίνει απόκτηση ανοσίας αγέλης ατάκτως και χωρίς κανέναν σχεδιασμό ή εμβολιαστική/ θεραπευτική στρατηγική. Αυτό που ενδεχομένως αξίζει να κρατηθεί είναι πως, προς το παρόν, η απόκτηση ανοσίας μέσω της επιτυχούς νόσησης εξακολουθεί να είναι μην είναι γραμμική ή επιβεβαιωμένη.

Enjoy!

[Bonus:

Interpretation

The majority of the Spanish population is seronegative to SARS-CoV-2 infection, even in hotspot areas. Most PCR-confirmed cases have detectable antibodies, but a substantial proportion of people with symptoms compatible with COVID-19 did not have a PCR test and at least a third of infections determined by serology were asymptomatic. These results emphasise the need for maintaining public health measures to avoid a new epidemic wave.]